Co to jest non profit i jakie cele realizuje?

Organizacja non-profit nie działa w celu osiągnięcia zysku, a jej istnienie służy przede wszystkim realizowaniu wyznaczonych celów społecznych, kulturalnych, edukacyjnych czy charytatywnych. Wszelkie generowane środki finansowe są przeznaczane wyłącznie na realizację zadań określonych w jej misji oraz rozwój działalności. Istotą organizacji non-profit jest jej wkład w życie społeczne oraz funkcjonowanie niezależnie od sektora publicznego i prywatnego.

Definicja i cechy organizacji non profit

Organizacja non-profit to podmiot prawny, który funkcjonuje nie generując zysku dla właścicieli lub akcjonariuszy. Wszelkie uzyskane dochody przeznaczane są na realizację celów statutowych. Kluczową cechą tego typu organizacji jest niezarobkowy charakter działalności. Osoby zarządzające podmiotem nie otrzymują wynagrodzenia za swoją pracę, a wszystkie wpływy trafiają na dalsze realizowanie misji organizacji oraz jej rozwój.

Organizacje non-profit działają najczęściej jako stowarzyszenia lub fundacje. Są to dobrowolne, trwałe i samorządne zrzeszenia, w których praca członków opiera się na zasadach społecznych. W Polsce najpopularniejszą formą są właśnie fundacje oraz stowarzyszenia, które zobowiązują się do przestrzegania jasno określonych celów niezarobkowych i samodzielnego gospodarowania swoimi zasobami.

W nomenklaturze często używa się pojęcia organizacja pozarządowa (NGO), które odnosi się do wszystkich niezależnych od rządu organizacji działających dla dobra publicznego. Sformułowanie to ma globalny zasięg i podkreśla niezależność od struktur administracji państwowej oraz samodzielność w decydowaniu o sposobie działania i realizacji celów.

Główne obszary i cele działalności non profit

Główne kierunki działania organizacji non-profit obejmują szereg zadań istotnych dla społeczeństwa. Do najważniejszych należą:

• Pomoc społeczna: wsparcie rodzin i osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej oraz działania na rzecz przeciwdziałania wykluczeniu.
• Wspieranie rodziny: rozwój systemów opieki zastępczej oraz programów integrujących rodzinę.
• Integracja i reintegracja zawodowa oraz społeczna: działania na rzecz aktywizacji osób zagrożonych wykluczeniem oraz ich powrotu do pracy lub życia społecznego.
• Kultura, sport, edukacja i zdrowie: szeroka działalność promująca aktywność kulturalną, rozwój sportu, wspieranie edukacji czy inicjatywy prozdrowotne.
• Działalność charytatywna: organizowanie pomocy materialnej, wsparcia rzeczowego i finansowego dla potrzebujących.

Obszary te nie są zarządzane przez sektor publiczny ani komercyjny, lecz mają na celu poprawę jakości życia oraz wsparcie grup, które najczęściej nie mają dostępu do innych form pomocy.

Mechanizmy działania non profit

Działalność organizacji non-profit opiera się na zasadzie dobrowolności i samodzielności. Każda z nich może samodzielnie określać swoje cele, program działania czy wewnętrzne struktury zarządzania. Zrzeszenia te uchwalają własne akty normatywne zgodne z przyjętym statutem, a głównym filarem pracy jest działalność społeczna członków.

Organizacje non-profit mogą prowadzić działalność gospodarczą, jednak wszystkie dochody są przeznaczane wyłącznie na realizację celów statutowych. Zysk nie trafia do członków lub pracowników — jest wykorzystywany do dalszej realizacji przyjętej misji społecznej. Funkcjonowanie organizacji jest więc transparentne i podporządkowane interesowi społecznemu.

Źródła finansowania organizacji non profit

Finansowanie organizacji non-profit opiera się głównie na środkach przekazywanych z budżetów publicznych: państwowych, regionalnych i lokalnych. Do kluczowych źródeł dochodzą także darowizny od osób prywatnych, przedsiębiorstw i innych instytucji. Istotną rolę odgrywają również dotacje oraz granty na realizację określonych zadań.

W praktyce każda złotówka przekazana organizacji musi być wykorzystana zgodnie z przyjętym statutem. Przejrzystość finansowa oraz ścisłe rozliczanie środków to fundamentalna wartość wyróżniająca sektor non-profit wśród innych form działalności.

Formy organizacyjne a działalność non profit

Najbardziej rozpowszechnionymi formami organizacyjnymi w polskim sektorze non-profit są stowarzyszenia i fundacje. Równolegle dopuszcza się istnienie spółek non-profit, działających według przepisów kodeksu spółek handlowych. Takie spółki powoływane są wyłącznie w celu realizowania celów społecznych, a każdy osiągnięty dochód przeznaczany jest tylko na zadania statutowe. Niedopuszczalne jest dzielenie się zyskiem przez członków, akcjonariuszy czy pracowników tych podmiotów.

Przyjmuje się także rozróżnienie między pojęciem „non-profit” a „not-for-profit”. Organizacje non-profit w ścisłym znaczeniu nie podejmują działań gospodarczych i nie generują zysków. Natomiast „not-for-profit” dopuszcza istnienie zysku, jednak jest on w całości przeznaczony na realizację celów statutowych, a nie dla członków czy właścicieli.

Znaczenie i funkcjonowanie sektora non profit

Sektor non-profit jest ważnym elementem gospodarki i życia społecznego. Oferuje wsparcie w dziedzinach, które często pozostają poza zasięgiem sektora publicznego i komercyjnego. Organizacje te funkcjonują na poziomie lokalnym, krajowym oraz międzynarodowym, zachowując pełną niezależność od wpływów rządowych. Kluczową rolę odgrywa praca społeczna, zaangażowanie członków oraz dbałość o realizowanie statutowych celów.

Podsumowując organizacje non-profit są fundamentem budowania społeczeństwa obywatelskiego i wspierania tych obszarów życia społecznego, które służą dobru ogólnemu. Ich działalność cechuje przejrzystość, samodzielność podejmowania decyzji i skuteczność w realizowaniu misji społecznych.