Fundacja na cele społeczne to instytucja ukierunkowana na realizację zadań o charakterze publicznym lub charytatywnym, oparta na majątku przekazanym przez fundatora. Już w pierwszym etapie warto podkreślić, że zakładanie fundacji wymaga spełnienia szeregu wymagań formalnych oraz jasno zdefiniowanego celu zgodnego z interesem społecznym [1][3][5].
Istota i cele fundacji – definicja i główne wymagania
Fundacja stanowi organizację nieposiadającą członków, której działalność bazuje na majątku określonym przez fundatora i przeznaczonym na cele społecznie bądź gospodarczo użyteczne. Kluczowym zadaniem fundacji jest prowadzenie działalności w zakresie takich dziedzin jak ochrona zdrowia, oświata, kultura, nauka, opieka społeczna, ochrona środowiska czy rozwój gospodarczy, zgodnie z interesami Rzeczypospolitej Polskiej [1][2][5][7][8].
Cel fundacji zawsze musi być publiczny, społeczny lub charytatywny. Bezwzględnie wykluczone są cele o charakterze prywatnym. Do typowych zadań należy zapobieganie wykluczeniu, aktywizacja liderów lokalnych, wsparcie osób defaworyzowanych czy rozwój ekonomii społecznej [4][7]. Podstawą prawną działania jest ustawa z 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach, wspierana przez Konstytucję RP, która gwarantuje wolność tworzenia takich podmiotów [1].
Rola fundatora i elementy składowe fundacji
Fundatorami mogą zostać osoby fizyczne (w tym cudzoziemcy) oraz osoby prawne, zarówno krajowe jak i zagraniczne. Fundator definiuje cel, przekazuje majątek oraz może brać aktywny udział w zarządzaniu fundacją lub ograniczyć się jedynie do kontroli i ewentualnych zmian statutowych [1][2][5].
Podstawowe elementy fundacji to: fundator (jedna lub więcej osób), majątek początkowy (pieniądze, nieruchomości, inne wartości), statut (opisujący nazwę, siedzibę, cele, organizację, zasady działania i zarządzania), a także organy, przede wszystkim zarząd oraz opcjonalnie rada fundacji [1][5][6].
Proces zakładania fundacji krok po kroku
Procedura zakładania fundacji rozpoczyna się od ustanowienia przez fundatora aktu fundacyjnego – zazwyczaj w formie aktu notarialnego bądź testamentu. Następnie konieczne jest sporządzenie statutu, który jednym z kluczowych dokumentów określających funkcjonowanie fundacji i jej zasady działania [1][5].
Kolejnym krokiem jest złożenie wniosku do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). Sąd rejestrowy weryfikuje ważność aktu ustanowienia fundacji oraz zgodność jej statutu i celów z obowiązującymi przepisami prawa. Dopiero po pozytywnej decyzji sądu i dokonaniu wpisu do KRS fundacja uzyskuje osobowość prawną i może w pełni rozpocząć swoją działalność statutową [1].
Wymagania prawne i organizacyjne
Statut organizacji powinien zawierać szczegółowy opis nazwy, siedziby, zakresu działań, zasad tworzenia organów oraz informacji o majątku fundacji. Określenie organów – w tym minimum jednego zarządu – stanowi obowiązkowy element regulaminu [1][6].
Fundacja nie jest organizacją członkowską. Jej działalność oparta jest na majątku i strukturze zarządczej, a nie na uczestnictwie osób trzecich jako członków. Fundacje mogą – w ściśle określonych przypadkach – zakładać spółki celowe, pod warunkiem transparentnej i bezpośredniej realizacji celów statutowych [2][9]. W Polsce fundacje są drugą najpopularniejszą formą prawną organizacji pozarządowych, tuż po stowarzyszeniach [6].
Majątek i finansowanie działalności
Założenie fundacji wymaga wniesienia majątku fundacyjnego przez fundatora – może to być wkład pieniężny bądź inny składnik majątkowy. Często majątek ten jest szczegółowo określany w akcie fundacyjnym oraz statucie [1][5].
Fundacja zobligowana jest do wykorzystania majątku wyłącznie na realizację celów statutowych. Posiadane środki mogą pochodzić zarówno od fundatora jak i darczyńców czy z dochodów własnych – z tym zastrzeżeniem, że wszelkie przeznaczenie środków musi być zgodne z deklarowanym celem społecznym bądź publicznym [1][5][6].
Podsumowanie – kluczowe aspekty zakładania fundacji na cele społeczne
Założenie fundacji wymaga precyzyjnego określenia celu publicznego, wniesienia majątku, opracowania statutu oraz rejestracji w KRS. Podstawą działalności jest transparentność, służebność wobec społeczeństwa i ścisłe zdefiniowanie zadań, których realizacja przynosi wymierną korzyść społeczną [1][3][4][5][6][7][8][9].
Utworzenie fundacji to proces formalny, którego integralnymi komponentami są: fundator z jasno określoną rolą oraz majątkiem, statut precyzujący zasady funkcjonowania, organy zarządzające oraz rejestracja w KRS. Wszystkie decyzje podejmowane przez fundację muszą być podporządkowane celowi społeczno-gospodarczemu, z transparentnym wykorzystaniem środków i strukturą zapewniającą odpowiedzialność za działania [1][5][6].
Źródła:
- [1] https://nck.pl/szkolenia-i-rozwoj/aktualnosci/prawo-organizacji-pozarzadowych-fundacja
- [2] https://kancelaria-skarbiec.pl/utworzenie-przez-fundacje-spolki-celowej/
- [3] https://przedsiebiorstwospoleczne.pl/fundacja-zamiast-firmy-czy-to-ma-sens/
- [4] https://polskafundacjaes.org/fundacja/cele-fundacji/
- [5] https://ngo.leszno.pl/Co_to_jest_fundacja.html
- [6] http://natura2000.org.pl/e-szkolenia/e11-spoleczenstwo-obywatelskie-2/organizacje-spoleczne-trzeci-sektor/
- [7] https://poradnik.ngo.pl/cel-dzialania-fundacji-1538060215805
- [8] https://fundacjarc.org.pl/baza-wiedzy/jakie-sa-cele-fundacji/
- [9] https://fundacje.forumdarczyncow.pl/assets/files/material_informacyjny_fundacje.pdf
NaDobraSprawe.pl to portal, który łączy ludzi gotowych nieść pomoc z tymi, którzy jej potrzebują. Piszemy o darczyńcach, wolontariuszach, działaniach społecznych i dobrych inicjatywach, które naprawdę zmieniają świat. Dobroczynność blisko Ciebie – nie jako hasło, lecz codzienna inspiracja.