Jak powołać fundację w Polsce?

Fundacja w Polsce to organizacja pozarządowa, którą może powołać zarówno osoba fizyczna, jak i prawna. Powołanie fundacji wymaga przejścia formalnego procesu, spełnienia określonych wymagań prawnych i wniesienia minimalnego wkładu finansowego. Poniżej opisany jest pełny, zaktualizowany na 2025 rok proces powoływania fundacji od podstaw, z uwzględnieniem wszystkich kluczowych szczegółów.

Co to jest fundacja i kto może ją założyć?

Fundacja to forma organizacji, której głównym celem jest realizacja zadań społecznie lub gospodarczo użytecznych, zgodnie z interesem publicznym. Może to dotyczyć takich obszarów jak edukacja, działalność charytatywna czy ochrona środowiska. Fundacja uzyskuje osobowość prawną po wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS), co umożliwia jej samodzielne działanie w obrocie prawnym [1][3]. Fundatorem może być obywatel Polski lub osoba zagraniczna, nie ma wymogu obywatelstwa ani rezydencji w Polsce [1][3].

Podstawowe pojęcia i dokumenty wymagane przy zakładaniu fundacji

Kluczowe pojęcia i wymogi prawne obejmują:

• Fundator – osoba ustanawiająca fundację (może być jedna lub więcej osób)
• Statut fundacji – obowiązkowy dokument precyzujący nazwę, siedzibę, cele działania, zasady funkcjonowania, majątek (w tym wysokość funduszu założycielskiego) oraz strukturę organów fundacji [3][5]
• Akt założycielski – oświadczenie woli, sporządzane obligatoryjnie w formie aktu notarialnego [1][3]
• Fundusz założycielski – minimalna kwota wniesiona przy zakładaniu: 500 zł gdy fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej lub 1000 zł gdy prowadzi działalność gospodarczą [1]
• Organy fundacji – zarząd jest organem wymaganym prawem. Organ nadzorczy jest opcjonalny [3][5]

Proces powoływania fundacji krok po kroku

Założenie fundacji w Polsce obejmuje następujące etapy:

1. Określenie celu fundacji – cel musi być społecznie pożyteczny i zgodny z interesem publicznym [1][3].
2. Opracowanie statutu – zawiera wszystkie wymagane prawem elementy (m.in. nazwę, siedzibę, majątek, cele, organy) [3][5].
3. Wniesienie funduszu założycielskiego – minimum 500 zł bez działalności gospodarczej lub 1000 zł z działalnością gospodarczą. Wkład może być pieniężny lub aportem [1][5].
4. Sporządzenie aktu założycielskiego w formie notarialnej – niezbędny akt woli fundatora lub fundatorów w obecności notariusza [1][3].
5. Skompletowanie dokumentacji do KRS – statut, akt założycielski, oświadczenie fundatora, dowód opłat, lista zarządu. Jeśli fundacja prowadzi działalność gospodarczą, wymagane są również PKD w statucie i formularz KRS-WM [1][5].
6. Złożenie wniosku o wpis do KRS (formularz KRS-W20) w terminie 7 dni od daty aktu notarialnego – obecnie istnieje możliwość elektronicznego składania wniosku (za pośrednictwem Portalu Rejestrów Sądowych/S24), ale akt notarialny wymaga wizyty stacjonarnej [2][4].
7. Oczekiwanie na wpis – rejestracja zwykle trwa do 14 dni, choć w praktyce często trwa miesiące [2][7]. Wraz z wpisem fundacja automatycznie uzyskuje numer NIP i REGON [4][7].
8. Obowiązkowe zgłoszenie do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR) i urzędu skarbowego [1][2][4].

Koszty założenia fundacji w 2025 roku

Założenie fundacji wiąże się z kosztami administracyjnymi, prawnymi i notarialnymi. W 2025 roku obejmują one:

• Opłata sądowa: 250 zł [1]
• Publikacja w Monitorze Sądowym i Gospodarczym (MSiG): 100 zł [1]
• Akt notarialny: od 300 zł (w zależności od ustaleń z notariuszem) [1]
• Fundusz założycielski: minimum 500 zł bez DG lub 1000 zł z DG [1]

Zmiany w procesie zakładania fundacji i nowe trendy (2025)

W 2025 roku rejestracja fundacji w dużej mierze wykorzystuje narzędzia cyfrowe. Możliwość elektronicznego złożenia wniosku do KRS przez Portal Rejestrów Sądowych (profil zaufany lub e-podpis) przyspiesza proces, jednak podpisanie aktu notarialnego nadal wymaga wizyty u notariusza [4][7]. Dane NIP i REGON nadawane są automatycznie po rejestracji w KRS [4][7]. Od 2023 roku funkcjonuje nowy typ fundacji – fundacja rodzinna, której powołanie wymaga odrębnego aktu i statutu, a czas rejestracji wynosi teoretycznie 14 dni, choć praktyka bywa odmienna [4][7].

Podsumowanie: kluczowe informacje i terminy

Fundator, będący osobą fizyczną lub prawną, może ustanowić fundację na cel społecznie pożyteczny zgodny z prawem. Niezbędny jest statut i akt notarialny. Minimalny fundusz założycielski wynosi 500 zł lub 1000 zł, w zależności od prowadzenia działalności gospodarczej. Koszty rejestracji nie przekraczają kilkuset złotych. Wniosek do KRS należy złożyć w ciągu 7 dni od aktu notarialnego. Procedura rejestracyjna może trwać do 14 dni, chociaż realnie jest to często przedłużony okres. Po wpisie do rejestru fundacja uzyskuje osobowość prawną oraz numery NIP i REGON [1][2][3][4][5][7].

Źródła:

• [1] https://ekspertodfundacji.pl/2025/01/16/jak-zalozyc-fundacje-w-polsce-krok-po-kroku/
• [2] https://tokles.pl/jak-zalozyc-fundacje-praktyczny-poradnik/
• [3] https://prawnik-plock.pl/2025/02/25/jak-zalozyc-fundacje-w-polsce/
• [4] https://grantowo.pl/czy-da-sie-zalozyc-fundacje-lub-stowarzyszenie-on-line-poradnik-na-2025/
• [5] https://kadromierz.pl/blog/jak-zalozyc-fundacje-kadromierz/
• [7] https://fundatorembyc.pl/fundacja-rodzinna-stan-na-2025/