Fundacja charytatywna to organizacja powołana do realizowania celów społecznych i niesienia pomocy osobom potrzebującym. Decyzja o jej założeniu wymaga sprecyzowania celów, dopełnienia formalności prawnych oraz przejścia kilku obowiązkowych etapów rejestracji. Minimalny kapitał założycielski to 1000 złotych, a pierwszy oficjalny dokument fundacji zawsze stanowi akt notarialny. Szczegóły tego procesu przedstawiamy w poniższym artykule.
Kluczowe etapy zakładania fundacji charytatywnej
Najważniejszym pierwszym krokiem jest określenie celu działalności fundacji. Cel ten musi być jasno sformułowany i dotyczyć działalności społecznej, edukacyjnej lub charytatywnej, ponieważ wymaga tego polskie prawo dotyczące fundacji[1][3]. Następnie niezbędne jest wskazanie fundatora – osoby, która zgodnie z własną wolą powołuje fundację do istnienia. Fundator może być jedna osoba lub grupa osób[1].
Po wyznaczeniu fundatora i celu należy przejść do sporządzenia aktu notarialnego, czyli formalnego oświadczenia woli koniecznego do powołania fundacji[2]. Za akt notarialny należy uiścić opłatę, która waha się od 100 zł do 10 000 zł w zależności od wielkości majątku przeznaczonego na działalność fundacji[8]. Kolejnym elementem procesu jest opracowanie statutu fundacji, który reguluje jej nazwę, siedzibę, zakres działalności, cele, sposoby realizacji, majątek, źródła finansowania, a także organizację i skład zarządu oraz sposób funkcjonowania organów fundacji[1][2].
Kluczowym etapem jest złożenie wniosku o rejestrację fundacji w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) za pomocą formularza KRS-W20. Do wniosku należy załączyć akt notarialny, statut fundacji, uchwałę o powołaniu władz, oświadczenie o adresie siedziby oraz dowód opłacenia sądowej opłaty rejestracyjnej. Koszt wpisu to 250 zł dla fundacji prowadzących działalność gospodarczą oraz 600 zł dla pozostałych jednostek[1][3][4].
Wymogi formalne i dokumentacja
W trakcie rejestracji w KRS fundacja uzyskuje automatycznie numery REGON i NIP, co pozwala na rozpoczęcie działalności[7]. Statut fundacji przygotowany do rejestracji musi dokładnie określać nazwę, siedzibę, cele, formy działania, wielkość majątku oraz zasady powoływania organów i ich kompetencje[1][2]. Załączniki niezbędne podczas rejestracji obejmują akt notarialny, statut podpisany przez fundatora, uchwałę zarządu, oświadczenie adresowe oraz opłatę sądową[6].
W przypadku, gdy fundacja planuje prowadzić działalność gospodarczą, rejestracja wymaga dodatkowego formularza KRS-WM oraz stosownych zapisów w statucie określających zasady tej działalności[6]. Zgłoszenie członków zarządu oraz ewentualnego organu nadzorczego dokonuje się poprzez formularz KRS-WK[6].
Po rejestracji w KRS fundacja musi w ciągu 21 dni dokonać zgłoszenia do urzędu skarbowego (formularz NIP-8)[1] oraz w terminie 14 dni wpisać się do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych[1]. Zaniedbanie tych terminów grozi sankcjami administracyjnymi.
Warunki finansowe i koszty utworzenia fundacji charytatywnej
Minimalny kapitał założycielski fundacji wynosi 1000 złotych[4]. Może być on wniesiony w postaci środków pieniężnych, ruchomości, nieruchomości bądź innych wartości majątkowych według uznania fundatora[5]. Z tych środków finansowane są pierwsze wydatki rejestracyjne, opłaty notarialne czy zakup niezbędnych materiałów do rozpoczęcia działalności[4].
Koszt notarialny uzależniony jest od wysokości wnoszonego majątku i waha się od 100 zł przy niskich wartościach do 10 000 zł dla dużych fundacji[8]. Ostateczna opłata rejestracyjna pobierana przez sąd wynosi odpowiednio 250 zł w przypadku rejestracji fundacji mającej prowadzić działalność gospodarczą lub 600 zł dla pozostałych form[1].
Struktura organizacyjna i zasady funkcjonowania
Każda fundacja powinna mieć powołany zarząd, którego zasady działania określa statut. Skład zarządu oraz procedura jego powoływania są precyzyjnie ustalone i wymagane przy rejestracji w KRS[1][2]. Do formularza rejestracyjnego należy również dołączyć informację dotyczącą adresów korespondencyjnych członków zarządu[1].
Możliwe jest utworzenie organu nadzorczego, jeśli statut tak przewiduje. Należy podkreślić, że fundacja funkcjonując zgodnie z prawem i swoim statutem, musi dbać o transparentność działania, właściwe gospodarowanie majątkiem oraz prowadzenie ewidencji zdolnej do sprawozdawczości wobec organów państwowych.
Działalność gospodarcza i status organizacji pożytku publicznego
Fundacja może prowadzić działalność gospodarczą, jednak wymaga to uwzględnienia odpowiednich zapisów w statucie oraz dopełnienia formalności przy rejestracji (formularz KRS-WM)[6]. Wszelkie dochody z działalności gospodarczej muszą być przeznaczane na realizację celów statutowych, nie mogą stanowić źródła dochodów członków organów fundacji[6].
Po co najmniej dwóch latach aktywnej działalności fundacja może ubiegać się o status organizacji pożytku publicznego (OPP), co uprawnia ją m.in. do otrzymywania 1% podatku dochodowego od osób fizycznych[4]. Status ten wiąże się z dodatkowymi obowiązkami dotyczącymi sprawozdawczości finansowej i przejrzystości działania.
Podsumowanie: Najważniejsze kroki przy zakładaniu fundacji charytatywnej
Proces otwierania fundacji charytatywnej w Polsce opiera się na przestrzeganiu jasnych formalności: od określenia misji, przez rejestrację w KRS, po dopełnienie obowiązków podatkowych. Kluczowe jest nie tylko zgromadzenie wymaganego kapitału i uregulowanie opłat, ale także przygotowanie przemyślanego statutu i zarządzenie transparentną strukturą organizacyjną. Rejestracja w KRS skutkuje automatycznym nadaniem NIP i REGON, dzięki czemu fundacja może szybko rozpocząć działalność[7]. Dokładność na każdym etapie zapewnia bezpieczeństwo prawne i sprawne działanie nowo powstałej fundacji.
Źródła:
- [1] https://lublinadwokat.com.pl/jak-zalozyc-fundacje-krok-po-kroku/
- [2] https://www.kpgio.pl/zakladanie-fundacji/
- [3] https://grantowo.pl/jak-zalozyc-fundacje-w-polsce-krok-po-kroku-poradnik-2026/
- [4] https://ciesielski-oczachowska.pl/porady/zakladanie-fundacji-charytatywnej-skad-wziac-fundusze-2/
- [5] https://kadromierz.pl/blog/jak-zalozyc-fundacje-kadromierz/
- [6] https://inewi.pl/blog/jak-zalozyc-fundacje-i-ile-to-kosztuje
- [7] https://poradnik.ngo.pl/jak-zalozyc-fundacje-stowarzyszenie
- [8] https://kancelaria-skarbiec.pl/jak-zalozyc-fundacje/
NaDobraSprawe.pl to portal, który łączy ludzi gotowych nieść pomoc z tymi, którzy jej potrzebują. Piszemy o darczyńcach, wolontariuszach, działaniach społecznych i dobrych inicjatywach, które naprawdę zmieniają świat. Dobroczynność blisko Ciebie – nie jako hasło, lecz codzienna inspiracja.