1,5% podatku to mechanizm umożliwiający podatnikom przekazanie części swojego podatku dochodowego na rzecz organizacji pożytku publicznego (OPP), który ma szczególne znaczenie dla konkretnych grup podatników oraz organizacji korzystających z tych środków. Największy wpływ wywiera na osoby, które rozliczają PIT z podatkiem należnym oraz na same OPP, które uzyskują istotną część finansowania w ramach tego rozwiązania [1][2][3][4].
Na czym polega mechanizm 1,5% podatku
Mechanizm 1,5% podatku polega na przekazaniu przez podatnika części należnego podatku dochodowego (PIT) wybranej OPP poprzez wskazanie jej numeru KRS w odpowiedniej części rocznego zeznania podatkowego – na przykład w PIT-36 (poz. 500) czy PIT-37 (poz. 147). Od 2023 r. podniesiono limit z 1% do 1,5% w celu zrekompensowania spadku wpływów dla OPP po zmianach podatkowych wprowadzonych przez Polski Ład [1][2][3][4].
Bazą do obliczenia przekazywanej kwoty jest podatek należny – czyli kwota podatku po odliczeniu wszystkich ulg i odliczeń, ale przed potrąceniem przekazania na OPP. Oblicza się ją, mnożąc podatek należny przez 0,015 i zaokrąglając w dół do pełnych 10 groszy [2][4][6]. Rozwiązanie to nie jest darowizną z własnych środków podatnika, lecz redystrybucją części podatku, który i tak zostałby opłacony do budżetu państwa [2][4][6].
Kto może skorzystać na przekazaniu 1,5% podatku?
Możliwość przekazania dotyczy wyłącznie osób fizycznych rozliczających podatek PIT. Największe znaczenie ma dla podatników, którzy osiągają dochody podlegające opodatkowaniu i mają do zapłacenia podatek należny. Dotyczy to m.in. wszystkich osób rozliczających się:
- na skali podatkowej (stawki 12% lub 32%),
- podatkiem liniowym 19%,
- ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych,
- z tytułu sprzedaży nieruchomości lub przychodów z kapitałów pieniężnych [1][3][6].
Nie mogą przekazać 1,5% osoby z zerowym podatkiem należnym (po uwzględnieniu ulg, odliczeń czy rozliczeniu straty) ani osoby prawne. Kryterium decydującym jest istnienie podatku należnego wykazanego w zeznaniu rocznym PIT [1][3][6].
Dla kogo 1,5% podatku ma największe znaczenie?
Znaczenie 1,5% podatku rośnie wraz z wysokością podatku należnego — im wyższe dochody i większy podatek, tym większa kwota przekazywana na rzecz OPP. Najbardziej korzystają z tego podatnicy wykazujący podatek należny na wysokim poziomie [3][6][7]. Dla nich przekazywana kwota może być znacząca, zwłaszcza że nie wymaga żadnych dodatkowych kosztów ani wysiłku finansowego z ich strony, a tylko świadomego wyboru OPP poprzez wpisanie jej KRS w zeznaniu podatkowym [2][6].
Największą korzyść odnoszą także organizacje pożytku publicznego – zwłaszcza duże oraz te skutecznie angażujące darczyńców i promujące swój numer KRS. Wprowadzenie limitu 1,5% ma dla nich kluczowe znaczenie w kontekście rekrutacji środków po Polskim Ładzie, który ograniczył wpływy z racji obniżenia podatku oraz podwyższył kwotę wolną od opodatkowania [1][2][4].
Proces przekazania 1,5% podatku – szczegółowa ścieżka
Aby skutecznie przekazać 1,5% podatku, podatnik musi:
- wypełnić deklarację PIT,
- wskazać KRS wybranej OPP z wykazu Ministerstwa Finansów,
- prawidłowo wpisać wyliczoną kwotę (nie większą niż 1,5% podatku należnego; zaokrągloną w dół do 10 groszy) [1][2][3].
Urząd skarbowy weryfikuje poprawność KRS z oficjalnym wykazem MF. Jeśli wybrana OPP nie figuruje w wykazie lub numer KRS jest nieuprawniony, urząd skarbowy nie dokona przekazania środków [1][2][3][4]. Wymaganą informacją dla OPP jest aktualny numer KRS oraz NIP, który musi być zgodny z rejestrem [2][3].
Proces ten realizowany jest w pełni przez administrację skarbową. Podatnik nie dokonuje samodzielnego przelewu – przekazanie następuje automatycznie po złożeniu rozliczenia podatkowego [2][9].
Obecne oraz przyszłe trendy przekazywania 1,5% podatku
Od 2023 r. udział wzrósł z 1% do 1,5%, co miało na celu zrekompensowanie OPP spadku przychodów po reformach Polskiego Ładu. Utrzymują się tendencje, według których od lat 2025-2026 warunki przekazania nie będą znacząco zmieniane – kluczowa jest rejestracja OPP w wykazie MF i prawidłowe posługiwanie się numerem KRS [1][2][3].
Znaczenie tego mechanizmu dla OPP będzie rosło wraz ze świadomością społeczną oraz zaangażowaniem podatników, szczególnie w kontekście zmian podatkowych wpływających na realną wysokość podatku należnego i możliwość przekazania większych kwot na cele społeczne [3][7].
Jakie kwoty przekazuje się w ramach 1,5% podatku
Kwota przekazywana OPP zależy bezpośrednio od podatku należnego po uwzględnieniu ulg oraz wszystkich wcześniej opisanych warunków. Przykładowo przy podatku należnym 6000 zł kwota do przekazania wynosi 90 zł [4]. Dla statystycznego podatnika z dochodem rocznym w wysokości 48 000 zł i podatkiem dochodowym około 5700 zł 1,5% podatku przekłada się na kwotę bliską 85 zł – istotnie wyższą niż przed wprowadzeniem Polskiego Ładu, gdy przy tym samym dochodzie kwota przekazywana była niższa (około 80 zł), przez co podwyżka stała się konieczna dla wsparcia OPP [7].
Wyższy podatek należny oznacza automatyczne zwiększenie kwoty przekazywanej organizacji pożytku publicznego, dlatego mechanizm 1,5% jest szczególnie istotny dla osób z wysokimi dochodami oraz dla samych organizacji, które systematycznie korzystają z tego rodzaju wsparcia [4][7].
Podsumowanie – dla kogo znaczenie 1,5% podatku jest kluczowe?
Największe znaczenie mechanizmu 1,5% podatku występuje przede wszystkim dla:
- podatników, którzy osiągają dochód opodatkowany PIT i mają podatek należny,
- osób rozliczających się na skali podatkowej, liniowo, ryczałtem, z przychodami z kapitałów lub ze zbycia nieruchomości,
- organizacji pożytku publicznego wpisanych do odpowiedniego wykazu MF, które otrzymują realne wsparcie finansowe,
- podatników, którzy nie korzystają z licznych ulg lub nie mają straty [1][3][6][7].
Znajomość mechanizmu i warunków jego wykorzystania gwarantuje realne wsparcie organizacjom społecznym oraz efektywne gospodarowanie swoim podatkiem przez podatników.
Źródła:
- [1] https://www.pit.pl/1procent/
- [2] https://fsmm.pl/czym-jest-1-i-15-podatku/
- [3] https://poradnik.ngo.pl/1-podatku-dla-opp
- [4] https://www.szlachetnapaczka.pl/jedenprocent/artykuly/czym-jest-15-podatku/
- [5] https://fundacjarc.org.pl/baza-wiedzy/co-to-jest-i-jak-dziala-1-podatku/
- [6] https://twoj-epit.pl/kto-moze-a-kto-nie-moze-przekazac-1-5-podatku
- [7] https://naratunek.org/15/15-podatku-ile-to-jest/
- [8] https://pl.wikipedia.org/wiki/Przekazywanie_1,5%25_podatku_dochodowego_na_rzecz_organizacji_po%C5%BCytku_publicznego_w_Polsce
- [9] https://uodo.gov.pl/pl/138/3350
NaDobraSprawe.pl to portal, który łączy ludzi gotowych nieść pomoc z tymi, którzy jej potrzebują. Piszemy o darczyńcach, wolontariuszach, działaniach społecznych i dobrych inicjatywach, które naprawdę zmieniają świat. Dobroczynność blisko Ciebie – nie jako hasło, lecz codzienna inspiracja.